و يقاتلون الذين الايه . . . - قرائت حمزه است و نصير از كسانى . و مقاتلت اين جا بمعنى قتل باشد ، و مفاعله بر معنى فعل در لغت هست ، چنان كه گويند « عافاه اللَّه » « قاتله اللَّه ! » . و در خبرست : « بئس القوم قوم يقتتلون الّذين يأمرون بالقسط من الناس ، بئس القوم قوم لا يأمرون بالمعروف و لا ينهون عن المنكر ، بئس القوم قوم يمشى المؤمن بينهم بالتقية و الكتمان . آن گه گفت : فَبَشِّرْهُمْ بِعَذابٍ أَلِيمٍ . در قرآن جايها - بشارت - گفت بمعنى نذارت ، اين از آن است . و عذاب اسم است و تعذيب مصدر - و اصله من قولهم « ماء عذب » فالتعذيب ازالة ذلك العذب ، كقولهم مرّضته ، و قذّيته ، في ازالة المرض و القذى . و فرق ميان عذاب و عقاب اين است كه عقاب بر سبيل مجازاة باشد ، يعنى كه بر عقب جرم متقدّم ميرود ، و عذاب همه جاى كار فرمايند در مجازاة و غير آن . هر چند كه جهودان در روزگار رسول اللَّه قتل نكردند بلكه اسلاف ايشان كردند ، اما به حكم آنكه متّبع اسلاف خويش بودند ، و بر فعل ايشان و قتل ايشان رضا دادند ، و آن مىپسنديدند ، مستوجب عذاب گشتند هم ايشان و هم اسلام ايشان . ميگويد ايشان را خبر ده كه هم ايشان را عذاب است و هم اسلاف ايشان را ، هر چند كه اين متاخران جهودان اگر ايشان را بر مصطفى و بر مؤمنان دست رس بودى هم قتل كردندى چرا كه ايشان هم بر اعتقاد اسلاف خود بودند ، نبينى كه در بعضى جنگها و حربها كه ايشان را با رسول ( ص ) بود همت قتل كردند ، اما رب العالمين وى را از ايشان نگه داشت ، و ايشان را از وى باز داشت ، و هو المشار اليه بقوله وَ اللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ . در بعضى اخبار بيارند كه هيچ مسلمان با جهود همراه نشود كه جهود همت قتل مسلمان كند اگر تواند يا از پيش شود ، پس ايشان را به حكم اين اعتقاد گفت : فَبَشِّرْهُمْ بِعَذابٍ أَلِيمٍ . . قوله : أُولئِكَ الَّذِينَ حَبِطَتْ أَعْمالُهُمْ فِي الدُّنْيا وَ الْآخِرَةِ . . . الايه . اما فى الدنيا